• Mondros Ateşkesinden Sonra Kurulan Cemiyetler

    Sponsor Reklam

    Tarih derslerimize Mondros Ateşkesinden Sonra Kurulan Cemiyetler ile devam ediyoruz.  Bunlar Azınlıkların kurdukları zararlı cemiyetler, Türklerin Kurdukları zararlı cemiyetler ve Milli cemiyetler olarak 3 grupta inceleyebiliriz.

    Azınlıkların kurdukları zararlı cemiyetler

    Patrikanenin desteği ile kurulan Yunan Komitesi ve Trakya Komitesi adlı 2 örgüt Trakya’daki Türklerin direnişlerini kırmaya çalışmıştır.  Yunan amaçlarının gerçekleşmesinde etkin rol oynayan fakat savaş yıllarında geri planda kalan Etnik-i Eterya adlı örgüt Pontus Devleti Kurulması konusunda ciddi çalışmalar başlattı. Bu cemiyet Trabzon yöresinde Türklere karşı katliam yaptı. Mavri Mira adlı cemiyette rumları silahlandırarak bunlara hizmet ediyordu. İstanbul ‘da Macabi ve Alyans İsrailit adlı örgütler kuruldu. Fakat bunlar diğerleri kadar zarar vermedi. Bunun nedeni de Yahudilerin İmparatorlukta rahat bir hayat yaşamasıdır.

    Türklerin Kurdukları Zararlı Cemiyetler

    Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası milli mücadelenin karşısında durarak zararlı bir cemiyet haline gelmiştir.  İngiliz Muhipleri Cemiyeti  milli direnişi engelleyerek ingiliz mandasını kabul etme taraftarıydı. Kürdistan Teali Cemiyeti Kürtleri ayrı bir kavim olarak sayıyor ve kendilerine Kürdistan devleti kurmaya çalışan bir cemiyetti. Teali-i İslam Cemiyeti  Osmanlı Devleti ‘nin içine düştüğü durumdan kuvvet yoluyla değil din ve ahlak yapısı ile kurtulabileceğini düşünerek ingiliz muhipleri ile ortak hareket etmiştir. Hürriyet ve İtilaf  Fırkası ingiliz taraftarı bir patiydi. Trabzon ve Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti hiç bir varlık gösteremeden dağılmış ve  Hürriyet ve İtilaf fırkasına katılmıştır. Wilson Prensipleri Cemiyeti  ABD koruyuculuğu altına girmeyi kabul görüyordu.

    Milli Cemiyetler

    Kars Milli İslam Şurası  Ermenistan ve Gürcistan Cumhuriyetlerinin istilasını engellemek amacıyla kurulmuştur. Trakya-Paşaeli Müdafaa Heyet-i Osmaniyesi Trakya’nın Osmanlı Devletine bağlılığını sağlamaktı. İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti İzmir’in yabancılara verilemesini engellemek için kurulmuş. Fakat İstanbul hükümetince Bolşeviklik ve ittihatçılıkla suçlanarak kapatılmıştır. Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-ş Hukuk-ı Milliye Cemiyeti doğu illerinin Ermenilere verilmesini engellemek için faaliyeti sürdürmüş sonrada Şarki Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine katılmıştır. Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti Pontuscu Rumlar ve Ermeniler ile mücadele için açılmıştır. Daha sonra Şarki Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine katılarak çalışmalarını genişletmiştir. Adana Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti Adana ve cevresinde Fransızlara karşı çıkmak için kuruldu. Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti  Milli orduya para  ve mal kampanyaları düzenlemiş, İstanbul hükemetini protesto etmiş Ankara Hükemeti ile yakın ilişkiler kurmuştur.  Milli Kongre Rumların istanbul da Megali İdea uğrundaki çalışmalarını engellemek için  göz Doktoru Esad Işık Paşa tarafından kurulmuştur.

    Yararlı Cemiyetlerin Ortak Özellikleri

    •  Bölgesel niteliktedirler.
    • Kuvay-i Milliye ‘nin oluşmasını sağlamıştır.
    • Mondros tan sonra kuruldular.
    • Düşmanı oyalayarak düzenli ordu için zaman kazandırmıştır.
    • İşgaller karşısında Türklerin ilk tepkisidir.

     

    Sponsor Reklam

No comments yet.

Yorum Yaz

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>
TOP